Jak włączyć Secure Boot w BIOS Gigabyte, MSI, Asus? Windows 11, gry.

Włączenie funkcji Secure Boot (Bezpieczny Rozruch) w BIOS-ie stało się kluczowe dla wielu użytkowników, zwłaszcza tych planujących instalację Windows 11 lub grających w popularne tytuły e-sportowe. Ten kompleksowy poradnik poprowadzi Cię krok po kroku przez proces aktywacji Secure Boot na płytach głównych Gigabyte, MSI i Asus, wyjaśniając przy tym wszystkie niezbędne warunki wstępne i potencjalne problemy. Moim celem jest, abyś bez stresu i z pełnym zrozumieniem mógł dostosować ustawienia swojego komputera.

Dlaczego Secure Boot stał się tak ważny? Wyjaśniamy w trzech krokach

Zastanawiasz się, dlaczego nagle wszyscy mówią o Secure Boot? To nie tylko techniczne wymaganie, ale przede wszystkim ważna funkcja bezpieczeństwa, która zyskuje na znaczeniu w dzisiejszym świecie pełnym cyfrowych zagrożeń. Pozwól, że wyjaśnię Ci, dlaczego warto poświęcić jej uwagę.

Krok 1: Czym właściwie jest Bezpieczny Rozruch (Secure Boot)?

Secure Boot, czyli Bezpieczny Rozruch, to zaawansowana funkcja zabezpieczeń wbudowana w nowoczesne oprogramowanie układowe UEFI (następca tradycyjnego BIOS-u). Jej głównym celem jest ochrona procesu rozruchu komputera przed złośliwym oprogramowaniem, takim jak rootkity, które mogłyby próbować przejąć kontrolę nad systemem jeszcze przed jego pełnym załadowaniem. Działa to na zasadzie weryfikacji: Secure Boot pozwala na uruchamianie tylko tych systemów operacyjnych i sterowników, które posiadają zaufany podpis cyfrowy od producenta OEM lub autoryzowanego dostawcy. Jeśli oprogramowanie nie ma prawidłowego podpisu, system po prostu odmówi jego uruchomienia, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo.

Krok 2: Wymagania Windows 11 dlaczego system go potrzebuje?

Jednym z głównych powodów, dla których Secure Boot zyskał na popularności, jest jego status jako obowiązkowego wymogu dla systemu Windows 11. Aby zainstalować lub zaktualizować swój komputer do najnowszej wersji systemu Microsoftu, musisz spełnić kilka warunków, a Secure Boot, obok modułu TPM 2.0 i pracy BIOS-u w trybie UEFI, jest jednym z nich. Microsoft postawił na te technologie, aby zapewnić wyższy poziom bezpieczeństwa i integralności systemu operacyjnego, chroniąc użytkowników przed coraz bardziej wyrafinowanymi atakami.

Krok 3: Gry i aplikacje, które nie uruchomią się bez Secure Boot

Nie tylko Windows 11 wymaga Secure Boot. Coraz więcej gier i platform e-sportowych również implementuje tę funkcję jako część swoich systemów anty-cheat. Dlaczego? Ponieważ Secure Boot utrudnia oszustom modyfikowanie plików systemowych lub wstrzykiwanie złośliwego kodu, który mógłby dać im nieuczciwą przewagę. Przykładem jest popularna gra Valorant, która bez aktywnego Secure Boot po prostu się nie uruchomi. Podobnie jest z FIFA 23 oraz platformami e-sportowymi takimi jak FACEIT, gdzie uczciwość rozgrywki jest priorytetem. Włączenie Secure Boot to często jedyny sposób, aby cieszyć się ulubionymi tytułami i brać udział w rywalizacji online.

Zanim zaczniesz grzebać w BIOS-ie: Dwa kluczowe warunki, które musisz sprawdzić

Zanim zanurkujesz w ustawienia BIOS-u swojej płyty głównej, musisz upewnić się, że Twój system spełnia dwa podstawowe warunki. Pominięcie tego kroku może skutkować tym, że opcja Secure Boot będzie niedostępna lub, co gorsza, komputer nie uruchomi się poprawnie po zmianach. Wierzę, że lepiej zapobiegać niż leczyć, więc poświęć chwilę na te sprawdzenia.

Warunek #1: Czy Twój BIOS pracuje w trybie UEFI, czy przestarzałym Legacy/CSM?

Aby Secure Boot mógł działać, Twój komputer musi używać nowoczesnego oprogramowania układowego UEFI (Unified Extensible Firmware Interface). Starszy tryb, znany jako Legacy BIOS lub CSM (Compatibility Support Module), jest niekompatybilny z Secure Boot. Oznacza to, że jeśli Twój BIOS działa w trybie Legacy/CSM, opcja Secure Boot będzie najprawdopodobniej wyszarzona i niedostępna. Musisz więc upewnić się, że CSM jest wyłączony, a system pracuje w trybie UEFI.

Jak szybko sprawdzić aktualny tryb BIOS w systemie Windows?

To proste i szybkie do sprawdzenia bezpośrednio z poziomu systemu operacyjnego:

1. Naciśnij kombinację klawiszy Win + R, aby otworzyć okno "Uruchamianie".
2. Wpisz msinfo32 i naciśnij Enter. Otworzy się "Informacje o systemie".
3. W lewym panelu upewnij się, że wybrana jest sekcja "Podsumowanie systemu".
4. W prawym panelu znajdź pozycję "Tryb BIOS". Jeśli widzisz tam "UEFI", wszystko jest w porządku. Jeśli jest "Legacy" lub "Starsza wersja", będziesz musiał zmienić to ustawienie w BIOS-ie.

CSM włączony? Oto jak go wyłączyć, by odblokować opcję Secure Boot

Jeśli Twoje "Informacje o systemie" wskazują na tryb Legacy, musisz wyłączyć CSM w ustawieniach BIOS-u. To kluczowy krok, który odblokuje opcję Secure Boot. Pamiętaj, że dokładne nazewnictwo i lokalizacja tej opcji mogą się różnić w zależności od producenta płyty głównej, ale ogólna zasada jest taka sama: szukaj "CSM Support" lub "Launch CSM" i ustaw to na "Disabled". Szczegółowe instrukcje dla Gigabyte, MSI i Asus znajdziesz w dalszych sekcjach artykułu.

Warunek #2: Dysk systemowy musi mieć styl partycji GPT, a nie MBR

Drugim, równie ważnym warunkiem jest to, aby Twój dysk systemowy (ten, na którym zainstalowany jest Windows) używał stylu partycji GPT (GUID Partition Table). Starszy format, MBR (Master Boot Record), jest niekompatybilny z Secure Boot i trybem UEFI. Jeśli Twój dysk jest w MBR, nawet po przełączeniu BIOS-u na tryb UEFI, system operacyjny nie będzie w stanie się uruchomić. Musisz upewnić się, że Twój dysk systemowy jest w formacie GPT.

Prosta metoda na sprawdzenie stylu partycji Twojego dysku

Sprawdzenie stylu partycji również jest bardzo proste:

1. Naciśnij kombinację klawiszy Win + X i z menu wybierz "Zarządzanie dyskami".
2. W oknie "Zarządzanie dyskami" znajdź swój dysk systemowy (zazwyczaj "Dysk 0" lub "Dysk 1", na którym znajduje się partycja C:).
3. Kliknij prawym przyciskiem myszy na nazwie dysku (np. "Dysk 0") i wybierz "Właściwości".
4. Przejdź do zakładki "Woluminy".
5. W pozycji "Styl partycji" zobaczysz, czy Twój dysk to "Tabela partycji GUID (GPT)" czy "Główny rekord rozruchowy (MBR)".

Jak bezpiecznie przekonwertować dysk z MBR na GPT bez utraty danych (instrukcja `mbr2gpt`)

Jeśli Twój dysk systemowy jest w MBR, nie martw się! Windows oferuje wbudowane narzędzie mbr2gpt.exe, które pozwala na konwersję bez utraty danych. To świetna wiadomość, ale zawsze, podkreślam, zawsze wykonaj kopię zapasową najważniejszych danych przed przystąpieniem do tej operacji. Mimo że narzędzie jest bezpieczne, nigdy nie można wykluczyć nieprzewidzianych okoliczności.

1. Wykonaj kopię zapasową: Przenieś najważniejsze pliki na zewnętrzny dysk lub do chmury.
2. Sprawdź dysk: Upewnij się, że na dysku MBR nie ma więcej niż 3 partycji podstawowych. Jeśli jest ich więcej, narzędzie może mieć problem.
3. Uruchom Wiersz Polecenia jako administrator: Wyszukaj "cmd", kliknij prawym przyciskiem myszy i wybierz "Uruchom jako administrator".
4. Sprawdź możliwość konwersji: Wpisz polecenie: mbr2gpt /validate /allowFullOS i naciśnij Enter. Jeśli walidacja zakończy się sukcesem, zobaczysz komunikat "Validation completed successfully". Jeśli pojawią się błędy, musisz je rozwiązać, zanim przejdziesz dalej.
5. Wykonaj konwersję: Jeśli walidacja przebiegła pomyślnie, wpisz polecenie: mbr2gpt /convert /allowFullOS i naciśnij Enter. Proces konwersji zajmie kilka chwil.
6. Uruchom ponownie komputer: Po zakończeniu konwersji, uruchom ponownie komputer i wejdź do BIOS-u.
7. Zmień tryb BIOS na UEFI: W BIOS-ie upewnij się, że tryb pracy jest ustawiony na UEFI (wyłącz CSM, jeśli był włączony).
8. Zapisz zmiany i wyjdź: Zapisz ustawienia BIOS-u i pozwól systemowi się uruchomić. Powinien wystartować bez problemów w trybie UEFI z dyskiem GPT.

W niektórych przypadkach, jeśli napotkasz problemy z konwersją z poziomu Windows, możesz potrzebować uruchomić komputer z nośnika instalacyjnego Windows (np. pendrive'a) i wykonać te same kroki z poziomu środowiska odzyskiwania (Shift+F10 w instalatorze).

Jak włączyć Secure Boot? Instrukcja krok po kroku dla Twojej płyty głównej

Skoro już wiesz, czym jest Secure Boot i upewniłeś się, że Twój system spełnia wszystkie warunki wstępne, nadszedł czas, aby przejść do konkretów. Pamiętaj, że interfejsy BIOS/UEFI różnią się między producentami, a nawet między modelami płyt głównych. Jednak ogólna logika i nazewnictwo opcji są zazwyczaj podobne. Poniżej przedstawiam szczegółowe instrukcje dla najpopularniejszych producentów.

Poradnik dla posiadaczy płyt GIGABYTE / AORUS

W płytach Gigabyte i Aorus kluczowe jest wyłączenie wsparcia dla CSM, a następnie aktywacja Secure Boot. Czasami wymaga to małej "sztuczki" z trybem Secure Boot, aby opcje stały się aktywne.

Wejście do BIOS i znalezienie kluczowych opcji

Aby wejść do BIOS-u na płytach Gigabyte/Aorus, po uruchomieniu komputera wielokrotnie naciskaj klawisz DEL (Delete), aż pojawi się interfejs UEFI. Domyślnie możesz być w trybie "Easy Mode". Przełącz się na "Advanced Mode" (zazwyczaj klawisz F2 lub kliknięcie odpowiedniej opcji na ekranie), aby uzyskać dostęp do wszystkich ustawień.

Wyłączanie CSM Support jako pierwszy, obowiązkowy krok

1. W trybie "Advanced Mode" przejdź do zakładki "Boot".
2. Znajdź opcję "CSM Support" (lub podobną, np. "Legacy Support").
3. Ustaw ją na "Disabled".
4. Zapisz zmiany i wyjdź (zazwyczaj klawisz F10). Komputer uruchomi się ponownie.
5. Wejdź ponownie do BIOS-u, naciskając DEL.

Po wyłączeniu CSM, opcje Secure Boot powinny stać się dostępne.

Aktywacja Secure Boot i ustawienie trybu "Standard"

1. Ponownie w trybie "Advanced Mode", przejdź do zakładki "Boot" (lub czasem "Security").
2. Znajdź sekcję "Secure Boot".
3. Ustaw opcję "Secure Boot" na "Enabled".
4. Jeśli opcja jest wyszarzona, spróbuj znaleźć "Secure Boot Mode" i zmień go z "Standard" na "Custom", a następnie z powrotem na "Standard". To często resetuje klucze i aktywuje opcję.
5. Jeśli nadal jest wyszarzona, czasem wymagane jest ustawienie hasła administratora w BIOS-ie (w zakładce "Security" -> "Set Administrator Password"). Po ustawieniu hasła, opcje Secure Boot powinny się odblokować. Po aktywacji Secure Boot, możesz usunąć hasło.
6. Upewnij się, że "Key Management" (Zarządzanie kluczami) jest ustawione na "Standard" lub "Default". Jeśli nie, poszukaj opcji "Install default Secure Boot keys" lub "Restore Factory Keys".
7. Zapisz zmiany i wyjdź (F10).

Instrukcja dla użytkowników płyt głównych MSI

Płyty MSI z interfejsem Click BIOS są dość intuicyjne, ale również wymagają odpowiedniej konfiguracji trybu UEFI przed aktywacją Secure Boot.

Nawigacja po interfejsie MSI Click BIOS

Aby wejść do BIOS-u na płytach MSI, po uruchomieniu komputera wielokrotnie naciskaj klawisz DEL (Delete). Zazwyczaj domyślnie uruchamia się tryb "EZ Mode". Przełącz się na "Advanced Mode" (klawisz F7), aby uzyskać dostęp do wszystkich ustawień.

Zmiana trybu z "CSM" na "UEFI" w ustawieniach zaawansowanych

1. W "Advanced Mode" przejdź do zakładki "Settings".
2. Wybierz "Advanced".
3. Znajdź opcję "Windows OS Configuration".
4. Wewnątrz tej sekcji znajdź "BIOS CSM/UEFI Mode" i ustaw ją na "UEFI".
5. Upewnij się, że "Secure Boot" jest ustawione na "Enabled" (jeśli jest widoczne i aktywne).
6. Zapisz zmiany i wyjdź (zazwyczaj klawisz F10). Komputer uruchomi się ponownie.
7. Wejdź ponownie do BIOS-u (DEL).

Znalezienie i włączenie opcji Secure Boot

1. Ponownie w "Advanced Mode", wróć do "Settings".
2. Przejdź do "Security".
3. Znajdź sekcję "Trusted Computing".
4. Upewnij się, że "Security Device Support" jest ustawione na "Enabled".
5. Następnie wróć do "Settings" -> "Security" i poszukaj opcji "Secure Boot".
6. Ustaw "Secure Boot" na "Enabled".
7. Jeśli jest opcja "Image Execution Policy", ustaw ją na "Always Execute".
8. Jeśli widzisz opcję "Secure Boot Mode", upewnij się, że jest ustawiona na "Standard". Jeśli nie, spróbuj zmienić na "Custom" i z powrotem na "Standard", aby zainstalować domyślne klucze.
9. Zapisz zmiany i wyjdź (F10).

MSI często zaleca aktualizację BIOS-u do najnowszej wersji dla pełnej kompatybilności i stabilności funkcji Secure Boot. Warto to rozważyć, jeśli napotkasz problemy.

Przewodnik dla właścicieli płyt ASUS

Płyty ASUS, podobnie jak inne, wymagają przełączenia na tryb UEFI i odpowiedniego ustawienia typu systemu operacyjnego, zanim Secure Boot stanie się aktywny.

Jak wejść w tryb zaawansowany (Advanced Mode) w UEFI ASUS

Aby wejść do BIOS-u na płytach ASUS, po uruchomieniu komputera wielokrotnie naciskaj klawisz DEL lub F2. Po wejściu do BIOS-u, jeśli jesteś w "EZ Mode", naciśnij F7, aby przejść do "Advanced Mode".

Ustawienie "OS Type" na "Windows UEFI mode"

1. W "Advanced Mode" przejdź do zakładki "Boot".
2. Znajdź sekcję "CSM (Compatibility Support Module)".
3. Upewnij się, że "Launch CSM" jest ustawione na "Disabled".
4. Następnie, w tej samej zakładce "Boot" lub w zakładce "Security", znajdź opcję "OS Type" (lub "OS Configuration").
5. Ustaw ją na "Windows UEFI mode" (lub "Other OS" w niektórych przypadkach, a następnie wróć do "Windows UEFI mode").
6. Zapisz zmiany i wyjdź (F10). Komputer uruchomi się ponownie.
7. Wejdź ponownie do BIOS-u (DEL lub F2).

Gdzie znaleźć i jak zarządzać opcjami Secure Boot

1. Ponownie w "Advanced Mode", przejdź do zakładki "Boot" (lub "Security").
2. Znajdź sekcję "Secure Boot".
3. Ustaw "Secure Boot Control" na "Enabled".
4. Jeśli opcja jest wyszarzona, upewnij się, że "OS Type" jest na "Windows UEFI mode" i że CSM jest wyłączone.
5. W sekcji "Secure Boot" możesz również znaleźć "Key Management" (Zarządzanie kluczami). Wejdź w tę opcję.
6. Poszukaj opcji takiej jak "Install default Secure Boot keys", "Restore Factory Keys" lub "Clear Secure Boot keys", a następnie "Install default Secure Boot keys". To zainstaluje domyślne klucze producenta, co jest niezbędne do poprawnego działania Secure Boot.
7. Zapisz zmiany i wyjdź (F10).

Coś poszło nie tak? Najczęstsze problemy z Secure Boot i ich rozwiązania

Modyfikowanie ustawień BIOS-u może być stresujące, a problemy z Secure Boot są dość powszechne. Jeśli coś poszło nie tak, nie panikuj! Wiele z tych problemów ma proste rozwiązania. Oto najczęstsze scenariusze, z którymi możesz się spotkać, i jak sobie z nimi poradzić.

Problem: Opcja Secure Boot jest szara i nie mogę jej zmienić

To zdecydowanie najczęstszy problem, z którym spotykam się u użytkowników. Główną przyczyną jest włączony tryb CSM (Compatibility Support Module), który emuluje starszy BIOS i jest niekompatybilny z Secure Boot. Aby odblokować opcję Secure Boot, musisz wyłączyć CSM w ustawieniach BIOS-u. Upewnij się, że tryb BIOS-u jest ustawiony na "UEFI" (lub "Windows UEFI Mode" w przypadku ASUS). Po wyłączeniu CSM, opcja Secure Boot powinna stać się aktywna. Czasami na płytach Gigabyte trzeba jeszcze zmienić "Secure Boot Mode" z "Standard" na "Custom" i z powrotem, a nawet ustawić tymczasowe hasło administratora w BIOS-ie, aby opcje się odblokowały.

Problem: Po włączeniu Secure Boot komputer nie startuje (czarny ekran)

Ten problem jest często spowodowany tym, że system operacyjny został zainstalowany w trybie Legacy na dysku MBR. Kiedy przełączasz BIOS na tryb UEFI i włączasz Secure Boot, system nie jest w stanie się uruchomić, ponieważ oczekuje dysku GPT i instalacji UEFI. Rozwiązania to:

• Konwersja dysku na GPT: Jeśli Twój dysk jest w MBR, musisz go przekonwertować na GPT, korzystając z narzędzia mbr2gpt.exe, jak opisałam to wcześniej. Po konwersji i upewnieniu się, że BIOS jest w trybie UEFI, system powinien się uruchomić.
• Reinstalacja systemu w trybie UEFI: W skrajnych przypadkach, jeśli konwersja nie jest możliwa lub nie działa, konieczna może być reinstalacja systemu Windows w trybie UEFI na dysku GPT.
• Niekompatybilna karta graficzna: Rzadziej, problem może leżeć w starszej karcie graficznej, która nie posiada wsparcia dla GOP (Graphics Output Protocol) UEFI. W takim przypadku, jeśli masz możliwość, spróbuj zaktualizować BIOS karty graficznej lub rozważ jej wymianę.
• Przestarzały BIOS: Upewnij się, że masz najnowszą wersję BIOS-u dla swojej płyty głównej. Czasami aktualizacja rozwiązuje problemy z kompatybilnością.

Problem: Widzę błąd "System in Setup Mode" lub komunikat o kluczach (Platform Key - PK)

Błąd "System in Setup Mode" oznacza, że Twój BIOS jest w trybie konfiguracyjnym, a nie w trybie użytkownika, co uniemożliwia poprawne działanie Secure Boot. Jest to często związane z brakiem lub nieprawidłowym zainstalowaniem kluczy Platform Key (PK), które są niezbędne do weryfikacji oprogramowania.

Jak przywrócić domyślne klucze fabryczne (Restore Factory Keys)?

Aby rozwiązać ten problem, musisz zainstalować domyślne klucze fabryczne:

1. Wejdź do BIOS-u i przejdź do sekcji "Secure Boot" (zazwyczaj w zakładce "Boot" lub "Security").
2. Poszukaj opcji takiej jak "Key Management", "Install factory default keys", "Restore Factory Keys", "Load Default PK" lub podobnej.
3. Wybierz tę opcję i potwierdź instalację kluczy. Spowoduje to załadowanie domyślnych kluczy producenta płyty głównej i przełączenie systemu w "User Mode".
4. Zapisz zmiany i wyjdź.

Przeczytaj również: Minecraft za darmo: Jak cieszyć się grą online bez kosztów?

Problem: Włączyłem Secure Boot w BIOS, ale Windows nadal pokazuje, że jest wyłączony

Jeśli po włączeniu Secure Boot w BIOS-ie, narzędzie msinfo32 w Windows nadal pokazuje status "Wyłączony", może to wynikać z kilku przyczyn:

• Problem z kluczami: Najczęściej jest to związane z niepoprawnym zainstalowaniem kluczy Secure Boot (PK, KEK, DB). Upewnij się, że wykonałeś kroki opisane powyżej, aby zainstalować domyślne klucze fabryczne.
• Brak zapisu ustawień: Upewnij się, że po dokonaniu wszystkich zmian w BIOS-ie, faktycznie zapisałeś ustawienia przed wyjściem (zazwyczaj klawisz F10 i potwierdzenie).
• Reset ustawień BIOS: Czasami pomaga zresetowanie ustawień BIOS-u do wartości domyślnych (opcja "Load Optimized Defaults" lub podobna), a następnie ponowna konfiguracja wszystkich niezbędnych opcji (UEFI, wyłączenie CSM, Secure Boot, instalacja kluczy).
• Szybkie uruchamianie (Fast Boot): W niektórych przypadkach opcja "Fast Boot" w BIOS-ie może kolidować z poprawnym raportowaniem statusu Secure Boot. Spróbuj tymczasowo ją wyłączyć.

Pamiętaj, że cierpliwość i systematyczne sprawdzanie każdego kroku to klucz do sukcesu w konfiguracji BIOS-u. Jeśli masz wątpliwości, zawsze możesz skonsultować się z instrukcją obsługi swojej płyty głównej lub poszukać wsparcia na forach producenta.