Książki

Kazimierz Przerwa Tetmajer - Wiersze, Biografia, Twórczość

Autor Radosław Szewczyk
Radosław Szewczyk16.01.20245 min.
Kazimierz Przerwa Tetmajer - Wiersze, Biografia, Twórczość

Kazimierz Przerwa Tetmajer to jeden z najwybitniejszych poetów Młodej Polski, którego twórczość odegrała znaczącą rolę w rozwoju polskiej literatury przełomu XIX i XX wieku.

Kluczowe wnioski:

  • W swojej poezji łączył pesymizm z zamiłowaniem do tatrzańskiej przyrody.
  • Jest autorem głośnych erotyków, m.in. wiersza „Cisza morska”.
  • Stworzył cykl Legend tatrzańskich, czerpiących z podań ludowych.
  • Był twórcą oryginalnym, choć inspirował się dorobkiem parnasistów francuskich.
  • Znacząco wpłynął na późniejszych poetów XX wieku, m.in. Leśmiana.

Życie i twórczość Kazimierza TetmajeraKazimierza Tetmajera

Kazimierz Przerwa Tetmajer urodził się 12 lutego 1865 roku we wsi Ludzmierz na Podhalu. Pochodził z ubogiej rodziny chłopskiej, która z trudem wiązała koniec z końcem. Młody Tetmajer od najmłodszych lat musiał ciężko pracować, by pomóc utrzymać dom.

Jako utalentowany uczeń otrzymał stypendium, dzięki któremu mógł kontynuować naukę w gimnazjum w Nowym Targu. Tam rozwinął swoje zainteresowania literackie, pisząc pierwsze wiersze pod wpływem lektury Mickiewicza i Słowackiego.

Studia i pierwsze publikacje

W 1885 roku Tetmajer rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W tym czasie zaczął publikować swoje utwory w prasie - najpierw pod pseudonimem, a później pod własnym nazwiskiem. Szybko zdobył uznanie jako obiecujący poeta i prozaik.

W 1890 roku ukazał się jego poetycki debiut - tom "Poezje". Zawierał on między innymi słynny erotyk "Cisza morska", który przyniósł Tetmajerowi rozgłos i kontrowersyjną sławę. Rok później opublikował zbiór nowel "Na skalnym Podhalu", łączących regionalny koloryt z modernistyczną poetyką.

Kazimierz Przerwa Tetmajer jako poeta liryczny jako poeta liryczny

Twórczość Kazimierza Tetmajera wpisywała się w nurt Młodej Polski, choć był poetą bardzo oryginalnym. Cechował go swoisty, pesymistyczny światopogląd, zakorzeniony w podhalańskim folklorze. Chętnie sięgał po motywy tatrzańskie, ukazując góry jako żywioł groźny, lecz zarazem przejmująco piękny.

Jako liryk, Tetmajer był mistrzem nastrojowych obrazów poetyckich, wzbogaconych o barwną, zmysłową frazeologię. Nie stronił jednak od tematów kontrowersyjnych - jak choćby wspomniane już erotyki, szokujące ówczesną publiczność swoją śmiałością.

Późniejsze lata

Schyłek XIX wieku przyniósł kolejne ważne tomy w dorobku Tetmajera - m.in. "Poezje" (1895) i "Poezje nowe" (1897). Zawierały one utwory o niezwykłej muzyczności, nasycone smutkiem, zadumą i tęsknotą za odchodzącą młodością. Sławę Tetmajerowi przyniosły także "Legendy tatrzańskie" (1897-1900) - zbiór opowieści ludowych w modernistycznej formie.

Czytaj więcej: Obsada Harry'ego Pottera - Aktorzy z Harry'ego Pottera - Aktorzy Harry'ego Pottera

Wpływ Młodej Polski na twórczość Kazimierza Przerwy TetmajeraKazimierza Przerwy Tetmajera

Cała droga twórcza Kazimierza Tetmajera związana była z epoką Młodej Polski, która ukształtowała go jako artystę. Podobnie jak inni dekadenci, hołdował on kultowi piękna, wyrażanemu poprzez wyszukane metafory i neologizmy. Fascynowała go też ludowa kultura Podhala, którą wpletał w swą poezję.

Młodopolskie motywy dekadenckiego smutku, przemijania, alienacji jednostki w wielkim mieście - wszystko to znajdowało swoje odbicie w liryce Tetmajera. Był więc twórcą głęboko osadzonym w epoce, choć zarazem wyróżniającym się oryginalną poetyką.

Recepcja twórczości poety

Po śmierci Tetmajera w 1940 roku, jego poezja popadła na jakiś czas w zapomnienie. Doceniono ją na nowo dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy to na fali zainteresowania Młodą Polską odkryto jej wybitne, acz nieco zapoznane talenty. Dziś Kazimierz Przerwa Tetmajer uznawany jest za jednego z najciekawszych poetów swojej epoki.

Poezja Kazimierza Tetmajera - analiza wybranych wierszyKazimierza Tetmajera - analiza wybranych wierszy

Kazimierz Przerwa Tetmajer - Wiersze, Biografia, Twórczość

W twórczości Tetmajera można wyróżnić kilka głównych nurtów tematycznych. Obok wspomnianych już erotyków, pisał on pełne goryczy wiersze społeczne, nacechowane młodopolskim pesymizmem. Przeważają jednak liryki o charakterze impresjonistycznym i pejzażowe, kreślące nastrojowe obrazy tatrzańskiej przyrody.

Analiza wiersza "Cisza morska"

Sztandarowym przykładem poezji miłosnej Tetmajera jest rzeczony utwór, który już w momencie pierwszej publikacji wzbudził skandal obyczajowy z powodu odważnych, jak na owe czasy metafor erotycznych. Mimo to, trudno odmówić temu lirykowi wyjątkowej muzyczności i plastyczności.

Erotyki Kazimierza Przerwy Tetmajera - najbardziej znaneKazimierza Przerwy Tetmajera - najbardziej znane

Oprócz "Ciszy morskiej", do najsłynniejszych erotyków Tetmajera zaliczyć można między innymi: "Noc letnią", "Gdy kona słońce", "Noc wrześniową" i "Rozłączenie". We wszystkich tych utworach poeta snuje rozmarzone fantazje miłosne, posługując się bogatym, zmysłowym słownictwem. Nie brak tu jednak goryczy, wyrażającej nieuchronność rozstań i utraty ukochanej osoby.

Tej grupie wierszy zarzucano nieraz pornografię i epatowanie seksem. Tetmajer bronił się, że chciał jedynie ukazać "nagą prawdę" ludzkich uczuć. Dziś wiadomo, że erotyki Tetmajera - choć odważne jak na swoje czasy - mają przede wszystkim wartość artystyczną.

Legendy Tatr Kazimierza Przerwy TetmajeraKazimierza Przerwy Tetmajera

"Słuchaj, bracie [...] - ojca mego ludzie, co żyją w zaśnieżonych górach, znają sprawy tajemnicze; opowiadają sobie wiele podań o nimfach tatrzańskich..."

Cykl prozatorski "Legend tatrzańskich" to z pewnością jedno z najwybitniejszych osiągnięć Kazimierza Tetmajera i arcydzieło Młodej Polski. Czerpiąc garściami z folkloru Podhala, stworzył on galerię barwnych obrazów, w których świat realny miesza się z magicznym. Nie brak w nich tajemniczych nimf, skrzatów czy lisów mających moc przemiany w ludzi.

  • Legendy te oddają klimat górskiej krainy, jej surowość i dzikość, ale też niepojęte piękno.
  • Stanowią literacki hołd dla kultury górali, ich wierzeń i bogatej wyobraźni.

Dziś "Legendy..." Tetmajera uznawane są za jedno z najwybitniejszych osiągnięć prozy młodopolskiej. Ich oniryczny nastrój, baśniowa konwencja i regionalny koloryt pozostają niedoścignionym wzorem dla późniejszych twórców.

Podsumowanie

Twórczość Kazimierza Tetmajera stanowi nieodłączny element literatury Młodej Polski, wniosła do niej wiele nowatorskich i odważnych motywów. Ten poeta, prozaik i nowelista wyróżniał się oryginalnym stylem, łączącym regionalny folklor Podhala z modernistyczną wyobraźnią.

Szczególnie warte podkreślenia są jego zmysłowe, acz kontrowersyjne erotyki, z tomem "Poezje" na czele. Szokowały one ówczesną publiczność, zyskując Kazimierzowi Tetmajerowi przydomek "pornografa tatrzańskiego". Dziś dostrzegamy w nich jednak przede wszystkim artyzm i nowatorstwo formy.

Równie wysoko cenione są prozatorskie "Legendy tatrzańskie" Kazimierza Przerwy Tetmajera. Stanowią one literacką reinterpretację góralskich podań, snute niczym baśnie w modernistycznej, impresjonistycznej konwencji. Są hołdem Tetmajera dla rodzimej kultury i piękna tatrzańskich pejzaży.

Podsumowując, Kazimierz Tetmajer był poetą wybitnym i awangardowym. Jego twórczość - choć nieraz kontrowersyjna - na stałe wpisała się w kanon Młodej Polski, wyznaczając nowe ścieżki dla późniejszych.

Najczęstsze pytania

Kazimierz Przerwa Tetmajer urodził się 12 lutego 1865 roku we wsi Ludzmierz koło Nowego Targu. Zmarł natomiast 15 lipca 1940 roku w Warszawie, dożywając 75 lat.

Tetmajer wywodził się z ubogiej rodziny chłopskiej z Podhala. Sam musiał ciężko pracować od najmłodszych lat, by wspomóc dom. Talent i stypendium pozwoliły mu jednak kontynuować naukę i rozwijać literackie aspiracje.

Twórczość Tetmajera cechuje szeroka tematyka - od refleksyjnych wierszy filozoficznych, przez zmysłowe erotyki, po pejzaże tatrzańskie. Przewija się w niej nastrój smutku, rezygnacji, poczucie alienacji i przemijania.

Tetmajer wyróżniał się bardzo indywidualnym stylem, w którym łączył wpływy modernizmu z regionalnym folklorem Podhala. Jako jeden z pierwszych wprowadzał motywy górskie do literatury.

Do najważniejszych utworów Tetmajera należą tomiki poetyckie "Poezje", "Legendy tatrzańskie", a także kontrowersyjne erotyki np. "Cisza morska". Doceniany jest też jego zbiór nowel "Na skalnym Podhalu".

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. The Forest za darmo: pobierz teraz na telefon
  2. Najnowszy oficjalny zwiastun The Game Awards podgrzewa emocje!
  3. Ewolucje Eevee: Przewodnik po wszystkich jego różnych formach
  4. Jak zacząć przygodę z czytaniem? Poradnik dla początkujących
  5. Battlefield: Ewolucja serii od drugiej części po Bad Company
Autor Radosław Szewczyk
Radosław Szewczyk

Witaj! Jestem kreatywną duszą o oku do detali i sercu w rękodziełach. Dzielę się nie tylko poradami z zakresu gier, lecz także inspirującymi książkami. Dołącz do mnie w podróży twórczego piękna!

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły