Odzyskiwanie partycji dysku: Poradnik krok po kroku (TestDisk, DMDE)

Utrata partycji dysku to sytuacja, która potrafi przyprawić o niemały ból głowy, zwłaszcza gdy na zaginionym woluminie znajdowały się cenne dane. Ten kompleksowy poradnik ma za zadanie przeprowadzić Cię przez proces odzyskiwania, oferując praktyczne rozwiązania i wskazówki, jak zminimalizować ryzyko dalszych strat. Dowiesz się, kiedy możesz działać samodzielnie, a kiedy nadszedł czas, aby zaufać profesjonalistom, aby Twoje pliki wróciły bezpiecznie na swoje miejsce.

Zniknęła partycja? Spokojnie, to jeszcze nie koniec świata!

Kiedy partycja nagle znika, pierwsza myśl to panika. Jednak z mojego doświadczenia wiem, że w wielu przypadkach dane wciąż tam są, tylko stały się niewidoczne dla systemu operacyjnego. Najczęstsze przyczyny takiej sytuacji to błąd ludzki na przykład przypadkowe usunięcie woluminu w Zarządzaniu dyskami. Innym częstym problemem jest uszkodzenie tablicy partycji (MBR lub GPT), kluczowej struktury, która informuje system o podziale dysku. Może się to zdarzyć w wyniku awarii zasilania, błędu oprogramowania, a nawet ataku złośliwego oprogramowania. Czasem winne są błędne sektory na dysku, które uniemożliwiają odczytanie ważnych informacji o partycji, lub błędy podczas instalacji systemu operacyjnego. Zdarza się również, że partycja zmienia format na RAW, co oznacza, że system plików staje się nierozpoznawalny i system prosi o sformatowanie dysku. To wszystko są scenariusze, w których odzyskanie partycji jest bardzo prawdopodobne.

Kluczowa zasada: natychmiast przestań używać dysku, aby nie nadpisać danych!

Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, muszę Cię ostrzec: to jest absolutnie najważniejsza zasada. Jeśli partycja zniknęła, natychmiast przestań używać dysku, z którego utracono dane. Każda, nawet najmniejsza operacja zapisu w tym uruchomienie systemu operacyjnego z tego dysku, instalacja programu czy nawet przeglądanie internetu może bezpowrotnie nadpisać kluczowe fragmenty danych. Wyobraź sobie, że partycja to książka, a jej usunięcie to tylko wyrwanie spisu treści. Dane wciąż są na stronach, ale jeśli zaczniesz pisać nowe rozdziały, możesz zniszczyć te oryginalne. Dlatego, jeśli to możliwe, wyłącz komputer lub odłącz dysk.

Natychmiast przestań używać dysku: Każda operacja zapisu (nawet samo uruchomienie systemu z tego dysku) może nadpisać dane na utraconej partycji, co uniemożliwi ich odzyskanie.

Czy dane wciąż tam są? Krótkie wyjaśnienie, co dzieje się z plikami po usunięciu partycji

Większość użytkowników, którzy utracili partycję, obawia się, że ich dane zostały bezpowrotnie skasowane. Na szczęście, w przeważającej liczbie przypadków tak nie jest! Kiedy usuwasz partycję, system operacyjny zazwyczaj nie kasuje fizycznie wszystkich plików. Zamiast tego, usuwa jedynie wpis o tej partycji z tablicy partycji dysku i oznacza zajmowane przez nią miejsce jako "wolne". To trochę tak, jakbyś usunął indeks z książki, ale jej treść pozostała nienaruszona. Pliki fizycznie nadal znajdują się na dysku, czekając na to, by odpowiednie narzędzie je odnalazło i przywróciło im "adres". To właśnie dlatego odzyskiwanie jest możliwe.

Przygotuj drugi, zewnętrzny dysk: dlaczego nigdy nie odzyskujemy danych na ten sam nośnik?

Kolejna fundamentalna zasada, którą zawsze podkreślam moim klientom: nigdy nie odzyskujemy danych na ten sam nośnik, z którego próbujemy je przywrócić. Wyobraź sobie, że próbujesz zapisać odzyskane pliki z powrotem na dysk, który właśnie skanujesz w poszukiwaniu utraconej partycji. Nawet jeśli program odzyskałby dane, próba ich zapisu na tym samym dysku mogłaby nadpisać inne, jeszcze nieodkryte lub nieodzyskane pliki. To prosta droga do pogorszenia sytuacji i trwałej utraty części danych. Zawsze miej pod ręką drugi, sprawny dysk twardy (zewnętrzny lub wewnętrzny) lub duży pendrive, na który będziesz zapisywać odzyskane pliki.

Czy dysk wydaje dziwne dźwięki? Kiedy samodzielna próba to zły pomysł

Zanim zaczniesz działać, wsłuchaj się w swój dysk. Jeśli słyszysz nietypowe dźwięki, takie jak klikanie, stukanie, zgrzytanie, lub jeśli dysk w ogóle nie jest wykrywany przez BIOS, to są to bardzo poważne sygnały ostrzegawcze. Wskazują one na fizyczne uszkodzenie dysku, a nie tylko na problem z partycją. W takich przypadkach każda próba samodzielnego działania uruchamianie programów, skanowanie, a nawet samo podłączenie dysku do zasilania może pogłębić uszkodzenie i doprowadzić do trwałej utraty danych. W takich sytuacjach, z mojego doświadczenia, najlepiej jest natychmiast wyłączyć dysk i skonsultować się z profesjonalną firmą odzyskującą dane. Ryzyko jest zbyt duże, aby działać na własną rękę.

Odzyskiwanie partycji programem TestDisk: przewodnik krok po kroku

TestDisk to prawdziwy szwajcarski scyzoryk w rękach osoby walczącej o odzyskanie utraconej partycji. Jest to potężne, w pełni darmowe narzędzie open-source, które w wielu przypadkach potrafi zdziałać cuda. Jego główną zaletą jest skuteczność w odzyskiwaniu partycji i naprawie sektorów rozruchowych. Pamiętaj jednak, że TestDisk działa w interfejsie tekstowym, co dla początkujących może być pewną barierą. Nie zrażaj się jednak z tym przewodnikiem krok po kroku na pewno sobie poradzisz!

Pobieranie i pierwsze uruchomienie: jak zacząć pracę z TestDisk?

1. Pobierz TestDisk: Przejdź na oficjalną stronę projektu PhotoRec (TestDisk jest częścią tego pakietu) i pobierz odpowiednią wersję dla swojego systemu operacyjnego (Windows, macOS, Linux). Zazwyczaj jest to archiwum ZIP.
2. Rozpakuj i uruchom: Rozpakuj pobrane archiwum do łatwo dostępnego folderu (np. na pulpicie). Następnie znajdź plik wykonywalny testdisk_win.exe (dla Windows) i uruchom go jako administrator. To kluczowe, aby program miał dostęp do niskopoziomowych operacji na dysku.
3. Wybierz opcję "No Log": Na pierwszym ekranie TestDisk zapyta, czy chcesz utworzyć plik dziennika. Dla większości użytkowników wystarczy wybrać opcję "No Log" (użyj strzałek góra/dół i Enter).
4. Wybierz dysk fizyczny: TestDisk wyświetli listę wszystkich fizycznych dysków podłączonych do komputera. Wybierz ten, z którego utraciłeś partycję. Upewnij się, że wybierasz właściwy dysk na podstawie jego rozmiaru.

Analiza struktury dysku: jak znaleźć utraconą partycję?

1. Wybierz typ tablicy partycji: TestDisk spróbuje automatycznie wykryć typ tablicy partycji (np. Intel/PC partition, EFI GPT). Zazwyczaj domyślna opcja jest poprawna. Potwierdź ją klawiszem Enter.
2. Wybierz opcję "Analyze": Na następnym ekranie wybierz opcję "Analyze" i naciśnij Enter. To rozpocznie skanowanie dysku w poszukiwaniu istniejących i utraconych partycji.
3. Rozpocznij "Quick Search": Po analizie TestDisk zaproponuje "Quick Search". Jest to szybkie skanowanie, które często wystarcza do odnalezienia niedawno utraconych partycji. Wybierz ją i naciśnij Enter.
4. Interpretuj wyniki: Po zakończeniu "Quick Search" TestDisk wyświetli listę znalezionych partycji. Zwróć uwagę na te oznaczone jako "Deleted" lub "Lost". Sprawdź ich rozmiar i system plików, aby upewnić się, że to Twoja zaginiona partycja. Jeśli zobaczysz partycję, która wydaje się być tą właściwą, możesz spróbować ją podświetlić i nacisnąć klawisz 'P', aby wyświetlić listę plików. To pomoże Ci potwierdzić, czy to rzeczywiście Twoje dane.

Wybór właściwej partycji i opcja "Write": jak zapisać nową, poprawną tablicę partycji?

1. Wybierz odnalezioną partycję: Gdy znajdziesz partycję, którą chcesz odzyskać, upewnij się, że jest ona podświetlona.
2. Ustaw status partycji: Użyj klawiszy strzałek w lewo/prawo, aby zmienić status partycji. Najczęściej potrzebujesz ustawić ją na "Primary" (podstawowa) lub "Logical" (logiczna), w zależności od oryginalnego typu. Jeśli nie masz pewności, spróbuj ustawić na "Primary" dla partycji systemowych lub "Logical" dla danych.
3. Użyj opcji "Write": Gdy masz pewność, że wybrałeś właściwą partycję i ustawiłeś jej poprawny status, przejdź do opcji "Write" i naciśnij Enter. TestDisk zapyta o potwierdzenie. Jest to kluczowy moment, ponieważ zapisujesz nową tablicę partycji. Upewnij się, że jesteś pewien swojej decyzji.
4. Potwierdź i zrestartuj: Po potwierdzeniu TestDisk zapisze zmiany. Następnie zamknij program i zrestartuj komputer. Po ponownym uruchomieniu, jeśli wszystko poszło dobrze, Twoja partycja powinna być widoczna i dostępna.

Co zrobić, jeśli "Quick Search" nie znajduje partycji? Użycie opcji "Deeper Search"

Jeśli "Quick Search" nie przyniesie oczekiwanych rezultatów i nie znajdzie Twojej partycji, nie trać nadziei. TestDisk oferuje bardziej zaawansowaną opcję: "Deeper Search". To dogłębne skanowanie, które analizuje dysk sektor po sektorze, szukając pozostałości po strukturach partycji. Trwa ono znacznie dłużej niż "Quick Search", często nawet kilka godzin w zależności od rozmiaru dysku, ale jest znacznie bardziej skuteczne w odnajdywaniu partycji, które zostały utracone dawno temu lub są bardziej uszkodzone. Po prostu wybierz "Deeper Search" po niepowodzeniu "Quick Search" i pozwól programowi pracować.

Odzyskiwanie plików z DMDE Free: precyzja i skuteczność

DMDE (DM Disk Editor and Data Recovery Software) to kolejne potężne narzędzie, które często polecam, zwłaszcza gdy TestDisk nie daje rady lub gdy potrzebujesz odzyskać konkretne pliki, a nie tylko przywrócić całą partycję. Jest to oprogramowanie używane również przez profesjonalistów, co świadczy o jego skuteczności. Wersja darmowa DMDE jest niezwykle hojna, pozwalając na odzyskanie do 4000 plików z jednego folderu. To idealne rozwiązanie, jeśli zależy Ci na precyzyjnym odzyskaniu najważniejszych danych.

Wybór dysku fizycznego i skanowanie w poszukiwaniu woluminów

1. Pobierz i uruchom DMDE: Pobierz DMDE ze strony producenta. Jest to program przenośny, więc wystarczy go rozpakować i uruchomić plik dmde.exe (również jako administrator).
2. Wybierz dysk fizyczny: Po uruchomieniu DMDE wyświetli listę wszystkich dostępnych dysków fizycznych. Wybierz dysk, z którego utraciłeś partycję.
3. Skanowanie w poszukiwaniu woluminów: DMDE automatycznie rozpocznie szybkie skanowanie w poszukiwaniu istniejących i utraconych woluminów. Ten proces jest zazwyczaj bardzo szybki.

Jak zinterpretować wyniki skanowania i otworzyć odnalezioną partycję?

1. Analiza listy woluminów: Po skanowaniu DMDE wyświetli listę znalezionych partycji i woluminów. Zwróć uwagę na te oznaczone jako "Found" lub "RAW", które mają przypisany system plików (np. NTFS, FAT32) i rozmiar, który odpowiada Twojej utraconej partycji.
2. Otwórz wolumin: Wybierz partycję, która wydaje się być tą właściwą (często będzie miała ikonę z zielonym kółkiem lub symbolizującą "odnaleziony wolumin") i kliknij przycisk "Open Volume" lub po prostu dwukrotnie kliknij na nią.
3. Przeglądaj zawartość: DMDE otworzy strukturę folderów i plików odnalezionej partycji. Możesz teraz przeglądać jej zawartość, tak jak w Eksploratorze plików.

Odzyskiwanie najważniejszych plików i folderów na zewnętrzny nośnik (limit 4000 plików)

1. Wybierz pliki do odzyskania: Przejdź do folderów, w których znajdują się Twoje cenne pliki. Zaznacz pliki lub całe foldery, które chcesz odzyskać. Pamiętaj o limicie 4000 plików z jednego folderu w wersji darmowej.
2. Rozpocznij proces odzyskiwania: Kliknij prawym przyciskiem myszy na zaznaczonych plikach/folderach i wybierz opcję "Recover" (Odzyskaj).
3. Wybierz docelowy nośnik: W oknie dialogowym, które się pojawi, koniecznie wybierz inny dysk lub partycję niż ten, z którego odzyskujesz dane. To może być zewnętrzny dysk USB, inna partycja na sprawnym dysku, ale nigdy ten sam fizyczny dysk źródłowy.
4. Potwierdź i poczekaj: Potwierdź wybór i poczekaj, aż DMDE zakończy proces odzyskiwania. Po zakończeniu, Twoje pliki powinny być dostępne na wybranym nośniku docelowym.

Diskpart: odzyskiwanie partycji w Windows bez dodatkowego oprogramowania

Czasami problem z niewidoczną partycją jest znacznie prostszy i nie wymaga zaawansowanego oprogramowania. W takich sytuacjach z pomocą przychodzi wbudowane w system Windows narzędzie wiersza poleceń Diskpart. To potężne narzędzie do zarządzania dyskami i partycjami, które może być niezwykle przydatne, gdy partycja jest logicznie sprawna, ale z jakiegoś powodu nie ma przypisanej litery dysku, a co za tym idzie, nie jest widoczna w Eksploratorze plików.

Kiedy narzędzie Diskpart może pomóc? Scenariusz z brakującą literą dysku

Diskpart jest szczególnie skuteczny w scenariuszach, gdzie partycja fizycznie istnieje na dysku i jej struktura jest nienaruszona, ale system operacyjny po prostu jej nie "widzi", ponieważ nie ma przypisanej litery dysku (np. D:, E:). Może się to zdarzyć po aktualizacji systemu, po podłączeniu dysku do innego komputera, lub w wyniku drobnych błędów systemowych. W takich przypadkach partycja będzie widoczna w Zarządzaniu dyskami, ale bez litery i bez możliwości dostępu do jej zawartości.

Praktyczne użycie komend: `list disk`, `select volume` i `assign letter`

Oto jak krok po kroku użyć Diskpart do przypisania litery dysku:

1. Otwórz wiersz poleceń jako administrator: Wpisz "cmd" w wyszukiwarce Windows, kliknij prawym przyciskiem myszy na "Wiersz polecenia" i wybierz "Uruchom jako administrator".
2. Uruchom Diskpart: W oknie wiersza poleceń wpisz diskpart i naciśnij Enter. Pojawi się nowe okno Diskpart.
3. Wyświetl listę dysków: Wpisz list disk i naciśnij Enter. Zostanie wyświetlona lista wszystkich fizycznych dysków podłączonych do komputera. Zidentyfikuj dysk, na którym znajduje się utracona partycja (po rozmiarze).
4. Wybierz odpowiedni dysk: Wpisz select disk X (gdzie X to numer Twojego dysku z poprzedniego kroku, np. select disk 0) i naciśnij Enter.
5. Wyświetl listę woluminów: Wpisz list volume i naciśnij Enter. Zobaczysz listę wszystkich partycji (woluminów) na wybranym dysku. Zidentyfikuj tę, która jest "zaginiona" (może nie mieć litery lub mieć status "RAW").
6. Wybierz wolumin: Wpisz select volume Y (gdzie Y to numer woluminu, który chcesz odzyskać, np. select volume 3) i naciśnij Enter.
7. Przypisz literę dysku: Wpisz assign letter=Z (gdzie Z to dowolna wolna litera dysku, np. assign letter=F) i naciśnij Enter.
8. Wyjdź z Diskpart: Wpisz exit i naciśnij Enter, aby zamknąć Diskpart, a następnie ponownie exit, aby zamknąć wiersz poleceń.

Po wykonaniu tych kroków Twoja partycja powinna pojawić się w Eksploratorze plików z przypisaną literą.

Ograniczenia tej metody: dlaczego nie naprawi ona uszkodzonej tablicy partycji?

Chociaż Diskpart jest przydatny, ma swoje ograniczenia. To narzędzie jest skuteczne tylko w przypadku prostych problemów logicznych, takich jak brakująca litera dysku. Nie jest w stanie naprawić poważniejszych uszkodzeń, takich jak uszkodzona tablica partycji (MBR/GPT) czy fizyczne uszkodzenia dysku. W takich scenariuszach Diskpart nie będzie w stanie odnaleźć partycji lub przypisać jej litery, ponieważ podstawowe informacje o jej strukturze są zniszczone. Wtedy musisz sięgnąć po bardziej zaawansowane narzędzia, takie jak TestDisk czy DMDE, lub rozważyć pomoc profesjonalistów.

Gdy samodzielne odzyskiwanie zawodzi: zaufaj profesjonalistom

Rozumiem, że samodzielne próby odzyskiwania danych mogą być satysfakcjonujące i często skuteczne, ale muszę być szczera: istnieją granice, których lepiej nie przekraczać. Jeśli po wypróbowaniu powyższych metod nadal nie masz dostępu do swoich danych, lub jeśli dysk wykazuje niepokojące objawy fizyczne, nadszedł czas, aby rozważyć pomoc specjalistów. Czasem ryzyko samodzielnych działań jest po prostu zbyt duże.

Symptomy wskazujące na fizyczne uszkodzenie dysku

• Dziwne dźwięki: Jak już wspomniałam, wszelkie klikanie, stukanie, zgrzytanie czy piszczenie to sygnały alarmowe. Oznaczają one problemy mechaniczne z głowicami lub silnikiem dysku.
• Dysk niewykrywany przez BIOS/UEFI: Jeśli komputer nie widzi dysku w ogóle, nawet na poziomie BIOS, to zazwyczaj wskazuje na poważne uszkodzenie elektroniki lub mechaniki.
• Dysk przegrzewa się: Nadmierne nagrzewanie się dysku może świadczyć o problemach z elektroniką lub silnikiem.
• Błędy odczytu/zapisu: Ciągłe błędy podczas próby dostępu do dysku, nawet jeśli jest widoczny, mogą wskazywać na uszkodzenia powierzchni talerzy.

W takich przypadkach każda próba samodzielnego działania może doprowadzić do trwałej i nieodwracalnej utraty danych. Głowice dysku mogą porysować talerze, niszcząc bezpowrotnie zapisane informacje. Profesjonalne firmy dysponują specjalistycznym sprzętem (np. komorami bezpyłowymi) i wiedzą, jak bezpiecznie pracować z uszkodzonymi nośnikami.

Jak wygląda proces profesjonalnego odzyskiwania danych?

Profesjonalne odzyskiwanie danych to złożony proces, który różni się od domowych metod. Zazwyczaj wygląda to tak:

1. Diagnoza: Dysk jest analizowany w laboratorium w celu określenia rodzaju i zakresu uszkodzeń. Wiele firm oferuje bezpłatną diagnozę podstawową.
2. Praca w komorze bezpyłowej: W przypadku uszkodzeń mechanicznych dysk jest otwierany w specjalnych warunkach (komora bezpyłowa klasy 100), aby zapobiec dalszym zanieczyszczeniom.
3. Wymiana uszkodzonych komponentów: Specjaliści wymieniają uszkodzone głowice, silniki lub inne elementy na sprawne części z dysku-dawcy.
4. Klonowanie dysku: Po przywróceniu sprawności mechanicznej, dysk jest klonowany sektor po sektorze na inny, sprawny nośnik. Dalsza praca odbywa się na kopii, aby nie ryzykować uszkodzenia oryginału.
5. Rekonstrukcja danych: Na sklonowanym obrazie dysku specjaliści używają zaawansowanego oprogramowania i algorytmów do rekonstrukcji systemów plików i odzyskania danych.

Przeczytaj również: Pomysły na prezent dla szwagra pod choinkę: praktyczny poradnik prezentowy

Ile kosztuje odzyskanie partycji w polskim serwisie? Orientacyjne ceny usług

Koszty profesjonalnego odzyskiwania danych mogą być zróżnicowane i zależą od wielu czynników, takich jak rodzaj uszkodzenia (logiczne czy fizyczne), pojemność dysku oraz czas potrzebny na odzyskanie. W przypadku uszkodzeń logicznych, takich jak usunięta partycja na sprawnym fizycznie dysku, ceny w polskich serwisach zazwyczaj wahają się od 400 zł do 1200 zł brutto. Warto pamiętać, że większość renomowanych firm oferuje bezpłatną diagnozę podstawową, po której otrzymasz dokładną wycenę usługi. To pozwala na podjęcie świadomej decyzji, czy koszt odzyskania jest dla Ciebie akceptowalny, zwłaszcza gdy dane są bezcenne.